क्यालिफोर्निया इरानको राडारमा, इरानमा अहिलेसम्म के–के भयो?

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अलर्टमा व्यक्त गरिएका चिन्ताहरूलाई अस्वीकार गरेका छन्। जब उनीसँग सोधियो कि के उनलाई अमेरिकाभित्र इरानको बदला लिने सम्भावित कदमको डर छ, उनले जवाफ दिए, “छैन, मलाई डर छैन।” यसबीच, अलर्ट प्राप्त भएपछि क्यालिफोर्नियाले सुरक्षा कडा गर्दै निगरानी बढाएको छ।

अमेरिका र इजरायलको दुई हप्ते बमबारीको बाबजुद पनि इरानको नेतृत्व अझै मजबूत छ। यसअघि खामेनीको हत्या लगत्तै इरानले अमेरिकालाई उचित जवाफ दिने भन्दै अमेरिकाको मुटुमा प्रहार गर्ने चेतावनी दिएको थियो । अमेरिकी गुप्तचर रिपोर्टले देखाएको छ कि हाल यसको छिटो अन्त्य हुने कुनै संभावना छैन।

जेरूशलम पोस्टले एक अमेरिकी गुप्तचर स्रोतलाई उद्धृत गर्दै लेखेको छ कि इंटेलिजेन्स रिपोर्टहरूले देखाउँछन् कि तेहरानको सरकारमा कुनै खतरा छैन र इरानी जनताको नियन्त्रण अझै कायम छ। यो रिपोर्ट त्यतिबेला आएको हो जब तेलको मूल्यलाई लिएर दबावको बीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी अभियान अन्त्य गर्ने संकेत दिएका छन्।

ट्रम्पले दावी गरेका छन् कि अमेरिका युद्ध जितिसकेको छ, तर काम पूरा नभएसम्म अमेरिकी सेना काम जारी राख्नेछ। तर इरानका कट्टरपन्थी नेता मजबुतीका साथ कायम रहेका कारण युद्धको सही अन्त्य पत्ता लगाउन गाह्रो हुन सक्छ।गुप्तचर रिपोर्टमा जोड दिइएको छ कि २८ फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलको आक्रमण सुरु भएताका सुप्रीम लिडर अली खामेनीको मृत्यु भए तापनि इरानी धार्मिक नेता एकजुट बनेका छन्।

इजरायली अधिकारीहरूले पनि बन्द कोठाको वार्तामा स्वीकारेका छन् कि युद्धले आयातुल्लाहको धार्मिक शासन अन्त्य हुने निश्चितता छैन। स्रोतका अनुसार, जमिनमा अवस्था बदलिरहन्छ र इरानभित्र पनि परिस्थिति परिवर्तन हुन सक्छ।अमेरिका र इजरायलले २८ फेब्रुअरीमा इरानविरुद्ध व्यापक आक्रमण सुरु गरेका थिए।

पहिलो दिनको आक्रमणमा सुप्रीम लिडर अयातुल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भयो। खामेनीसहित दर्जनौं वरिष्ठ अधिकारी र इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड कोप्र्स का शीर्ष कमाण्डरहरू मारिए। आइआरजीसी इरानको एलीट फोर्स हो, जुन सुप्रीम लिडरको अधीन काम गर्छ र देशको अर्थतन्त्रको ठूलो हिस्सा नियन्त्रण गर्छ।

अमेरिकी गुप्तचर मूल्याङ्कन अनुसार खामेनी र आइआरजीसी कमाण्डरहरूको मृत्यु भए पनि अन्तरिम नेताहरूले देशमा नियन्त्रण कायम राखेका छन्। यस साता सुरुमा मौलवीहरूको समूह, असेंबली अफ एक्सपट्र्सले अली खामेनीको छोरालाई नयाँ सुप्रीम लिडर घोषणा गरेका छन् ।

जसले धार्मिक नेतृत्वको निरन्तरता पुष्टि गर्दछ। अमेरिकी र इजरेली आक्रमणपछि इरानले मध्यपूर्वका खाडी राष्ट्रमा रहेका अमेरिकी बेसहरुलाई निशाना बनाएको छ । यस क्रममा आधा दर्जन अमेरिकी सेना मारिएका छन् भने इजरेलले लेबनानमा हिजबुल्लालाई निशाना बनाउदै हवाइ तथा स्थलगत रुपमा आक्रमण गरेको छ ।

यसको प्रतिकारमा हिजबुल्ला र इरानले इजेलमाथि आक्रमण गरेका छन् । फेब्रुअरी २८ यता अमेरिका र इजरायलले इरानमा गरेको सैन्य आक्रमणमा १ हजार ३ सय भन्दा बढी सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ । अन्य ९ हजार ६ सय ६९ नागरिक स्थलहरू ध्वस्त भएका छन् ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि इरानका राजदूत तथा स्थायी प्रतिनिधि अमिर सइद इरावानीले ध्वस्त भएका नागरिक स्थलहरूमा ७ हजार ९ सय ४३ आवासीय घरहरू, १ हजार ६ सय १७ व्यावसायिक र सेवा केन्द्रहरू, ३२ चिकित्सा र औषधि सुविधाहरू, ६५ विद्यालय र शैक्षिक संस्थाहरू, १३ रेड क्रिसेन्ट भवनहरू र धेरै ऊर्जा आपूर्ति सुविधाहरू समावेश छन् ।

पछिल्लो समय युद्धको प्रभाव इन्धन संकटमा रुपमा विश्वभर पर्न थालेको छ । हर्मुजमा पूर्ण नियन्त्रण राख्दै इरानले सो जलमार्गबाट कुनैपनि इन्धनका जहाज अघि बढ्न नदिने घोषणा गरेपछि विश्वभर इन्धनको अभाव देखिएको छ ।